column week 30: Speakeren is een onderschatte kunst

Naast het feit, dat we dit weekend getrakteerd werden op ‘blind zwemmen’ door een te laag staande zon in Amsterdam en een volledig onzichtbare baan in Anna Paulowna (er schijnen palen en lijnen in het water te hebben gestaan en gelegen, maar ik heb ze niet gezien) werden we dit weekend ook getrakteerd op de ‘crème de la crème’ van de speakers van Nederland.

Anna Paulowna was een thuiswedstrijd voor de man, die de hele Nederlandse zwemgeschiedenis in een kamer in zijn huis blijkt te bewaren, Jos van Kuijeren. Zondag konden we genieten van de stem van Herman van Lienden, de verhalenverteller.  Hoe onbelangrijk de functie van een speaker ook lijkt te zijn, (er wordt dikwijls in de laatste week nog ineens bedacht ‘we hebben ook nog een speaker nodig’), dat is hij niet. De speaker kan een evenement maken of breken.

Lang geleden, toen zelfs Joop Lam, Erwin Hoogeveen en Joost Kuijlaars nog mee zwommen en ik met Stephan Schoon, Louis van Scharenburg en Maarten van Lierop streed om de prijzen bij de jongens onder de vijftien jaar, had je in Zeeland de ‘schreeuwspeaker’. Hij had zijn microfoon niet voor zijn mond, maar deze kwam bijna tegen zijn huig aan. Dikwijls waren er zwemmers, die de stekkers uit de boxen trokken om nog enigszins een rustige middag te hebben. Als iemand nog de naam van deze man weet, mag hij of zij die aankomend weekend na de tien kilometer in Medemblik aan mij vertellen. Ik heb me voorgenomen de tien kilometer helemaal in het teken te laten staan van het raden van de naam van deze man.

Elk jaar is het weer een genot om Meneer Brakeboer tijdens de prijsuitreiking van de IJsselmeermarathon zijn verhaaltje te horen doen. En ondanks dat we sommige verhalen al een paar keer hebben gehoord, ze blijven leuk onder het genot van een drankje, terwijl je op het terras zit en de overgezwommen zwemmers en zwemsters ziet stralen op het podium met vermoeide, verbleekte en tot de nek toe ingesmeerde koppies.

Ook de vader van Annemerle, Meneer Hogervorst, Frits was een goede speaker en ik ben benieuwd of hij dit jaar weer de microfoon ter hand neemt voor het verslaan van de Ter Rede van Hoorn. Juist door de duobaan met zijn medespeaker was het leuk om te horen hoe hij live verslag deed vanuit het bootje, dat danste op de golven van het Markermeer.

Bovengenoemde mensen maken van het ‘speakeren’ een kunst. Zij noemen niet simpelweg  een programmanummer op, dat zich naar de voorstart moet begeven, maar juist zij zorgen voor extra sfeer rondom de banen door de nummers van de caps te kunnen koppelen aan een naam. Zij vertellen verhalen waar wij naar kunnen luisteren of niet. Want ondanks dat sommige mensen vinden, dat hij te veel praat, toch maakte Herman van Lienden de mooiste kunst op het gebied ‘praten door een microfoon’. Hij noemt de namen van zwemmers en vertelt daar waar hij kan wat leuks over diegene. Zo werd Dennis Wijbenga de Prehistorische Beer genoemd, kwam van Astrid Koert haar hele erelijst voorbij en werd ik de romanticus van het zwemmen genoemd. Bij navraag ging het om de leuke stukjes, die ik volgens hem schreef. Ik was al lichtelijk verbaasd hoe hij kon weten dat ik zo romantisch aangelegd ben.

Je kan van het veel praten door een speaker houden of niet. Mooiste voorbeeld was vlak voor de drie kilometer afgelopen weekend in Amsterdam. Ik was druk met Ok van Batenburg en Jankees Boer aan het praten, maar we verstonden elkaar niet. Deels omdat de box te dicht bij ons stond en deels omdat Herman van Lienden door de microfoon zijn werk aan het doen was. Hij praatte ronduit. De opmerking 'kan die Herman nou niet even zijn mond dicht houden' viel tijdens het gesprek. Ok, Jankees en ik besloten ons gesprek maar af te kappen en het later voort te zetten. Ik liep naar de voorstart en het viel mij op, dat het rondom mij heen stil was. Het publiek stond aandachtig te luisteren naar wat Herman vertelde. Het ging over hoe hard iemand binnen in het zwembad moest zwemmen om buiten met de top tien van de wereld mee te kunnen doen. Ik vond het een mooi gebaar voor een speaker: zwemmers die knokkend voor hun positie in het water lagen en die even geen aandacht kregen omdat de speaker een mooi verhaal vertelde.

Stiekem ben ik toch wel heel nieuwsgierig wat er zou gebeuren als je Jos van Kuijeren, Frits Hoogervorst, Herman van Lienden en Meneer Brakeboer aan één tafel zou zetten en ze met zijn vieren een zwemwedstrijd zou laten verslaan. Maar ik denk dat geen enkele organisatie het aandurft om zoveel ‘speakergeweld’ in te zetten.